Nhiều điểm mới tại Luật An ninh mạng 2025

Sáng ngày 10/12, Quốc hội chính thức thông qua Luật An ninh mạng 2025.

Luật An ninh mạng 2025 là sự hợp nhất giữa Luật An ninh mạng 2018 và Luật An toàn thông tin mạng 2015. Mục tiêu của việc hợp nhất này là đơn giản hóa cơ cấu quản lý, tránh chồng chéo, và tạo ra hành lang pháp lý thống nhất.

Luật này bao gồm 8 chương và 45 điều, quy định về an ninh mạng, quyền và nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân, các hoạt động bảo vệ an ninh mạng, các hành vi bị cấm, phối hợp liên ngành và đầu tư hạ tầng. Nó cũng bổ sung nhiều khái niệm mới và điều chỉnh các quy định cũ để kịp thời đối phó với sự phát triển nhanh chóng của công nghệ và gia tăng các rủi ro trên không gian mạng, nhằm bảo vệ người dùng tốt hơn.

Nâng cao năng lực tự chủ về an ninh mạng

Một điểm mới quan trọng trong Luật An ninh mạng 2025 là việc mở rộng phạm vi bảo vệ đối với các nhóm yếu thế trên không gian mạng. Theo đó, trẻ em, người cao tuổi và những người gặp khó khăn trong nhận thức được xác định là đối tượng ưu tiên trong công tác phổ biến kiến thức và hướng dẫn kỹ năng an ninh mạng.

Điều 35 trong luật lần đầu tiên xác nhận rõ trách nhiệm của Nhà nước trong việc khuyến khích, phối hợp với tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân triển khai các chương trình giáo dục để nâng cao nhận thức và năng lực tự bảo vệ cho các nhóm này.

So với các quy định trước đây, nơi chỉ dừng lại ở mức “phổ biến kiến thức về an ninh mạng,” Luật An ninh mạng 2025 đã cụ thể hóa đối tượng ưu tiên, đáp ứng nhu cầu thực tế, khi nhóm yếu thế đang trở thành mục tiêu của nhiều hình thức lừa đảo, xâm hại dữ liệu cá nhân và tấn công tâm lý trên mạng.

Một điểm mới đáng chú ý khác là Điều 37, lần đầu tiên ghi nhận việc nâng cao năng lực tự chủ về an ninh mạng. Nhà nước khuyến khích và tạo điều kiện để cơ quan, tổ chức và cá nhân nâng cao năng lực tự chủ về an ninh mạng, đồng thời tăng cường khả năng sản xuất, kiểm tra, đánh giá và kiểm định thiết bị số, dịch vụ mạng và ứng dụng mạng.

Đặc biệt, hoạt động đầu tư xây dựng hạ tầng công nghiệp an ninh mạng được xác định là ngành nghề đặc biệt ưu đãi đầu tư, hưởng nhiều ưu đãi theo pháp luật về đầu tư, thuế và đất đai. Nhà nước sẽ ưu tiên bố trí ngân sách phát triển các cơ sở nghiên cứu, thí nghiệm, trung tâm dữ liệu lớn, khu công nghiệp an ninh mạng tập trung, tổ hợp công nghiệp an ninh mạng.

Các hành vi bị nghiêm cấm

Luật An ninh mạng 2025 dành một điều quan trọng để xác định rõ các hành vi bị nghiêm cấm, nhằm tạo cơ sở pháp lý vững chắc để cơ quan chức năng xử lý vi phạm và bảo vệ người dân trước các rủi ro trên mạng. Danh mục hành vi cấm trong luật này đã được quy định chi tiết hơn rất nhiều so với các luật trước đây, bao quát hầu hết các hành vi nguy hiểm và phổ biến hiện nay.

Một trong những hành vi bị cấm là việc đăng tải và phát tán thông tin chống Nhà nước, tuyên truyền xuyên tạc, kích động chiến tranh, chia rẽ dân tộc, tôn giáo, xúc phạm lãnh tụ, anh hùng dân tộc hoặc phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Các nội dung xuyên tạc lịch sử, phủ nhận thành tựu cách mạng, kích động phân biệt đối xử về giới và chủng tộc cũng bị nghiêm cấm.

Một nhóm hành vi quan trọng khác bị cấm là việc phát tán thông tin bịa đặt, sai sự thật, gây ảnh hưởng đến kinh tế - xã hội, gây hoang mang trong nhân dân hoặc làm gián đoạn hoạt động của các cơ quan nhà nước. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh các tin giả về tài chính, ngân hàng, chứng khoán hay giá cả thị trường đang lan rộng trên mạng xã hội.

Luật cũng liệt kê các hành vi vi phạm phổ biến như: xúc phạm danh dự, nhân phẩm người khác; lừa đảo chiếm đoạt tài sản; tổ chức đánh bạc online; quảng cáo, mua bán hàng hóa cấm; vi phạm bản quyền; giao dịch trái phép thông tin thẻ tín dụng, tài sản mã hóa; làm giả trang thông tin điện tử của cơ quan, tổ chức.

Một điểm mới đặc biệt là việc cấm sử dụng trí tuệ nhân tạo hoặc các công nghệ mới để giả mạo hình ảnh, giọng nói, video của người khác trái pháp luật. Đây là bước điều chỉnh quan trọng trong bối cảnh công nghệ deepfake đang ngày càng trở thành công cụ lừa đảo và xâm phạm đời tư một cách nghiêm trọng.

 

Phạm Ngọc Kim Ngân